Bert van Rijswijk (93) was tekenaar van en eerste molenaar op De Ooievaar
Door Henry Elizen
“Heb maar te gaan”, is zijn antwoord op de vraag hoe het gaat met Bert van Rijswijk. Hij was in het begin van de jaren negentig onze molenaar op molen De Ooievaar. De rit ging vanmiddag naar Amersfoort waar Bert nog op zichzelf woont, zij het met de benodigde thuiszorg.
Het gesprek heeft even een aanloop nodig, omdat Berts krachten beginnen af te nemen. Dochter Elske woont gelukkig relatief dichtbij om hem waar nodig te kunnen helpen. De oud-molenaar is geboren en getogen in Hillegom en heeft inmiddels de respectabele leeftijd van 93 jaar bereikt. Hij is de trotse vader van twee zonen en twee dochters.
Scheepsbouw
Op zijn 22ste vertrok Bert naar Vlissingen om daar te worden opgeleid tot scheepsbouwconstructeur. In 1974 verhuisde hij naar Nijmegen, omdat het RSV-concern waar hij werkte omviel. In Nijmegen ging hij aan de slag bij een coöperatief scheepsontwerpbureau en was hij verantwoordelijk voor het eerste basisontwerp van kleinere schepen.
“Technisch kon ik goed uit de weg”, vertelt Bert, die ook nu nog de pc en WhatsApp als vanzelf gebruikt. Alleen speelt de motoriek hem parten. Desondanks staat er inmiddels wel een door hem vers gezet heerlijk kopje koffie voor onze neus.
Telg uit molenaarsgeslacht
1974 was ook het jaar waarin Bert begon als vrijetijdsleerling op korenmolen De Zuidmolen in Groesbeek. Twee jaar later in 1976 slaagde hij op deze beltmolen voor zijn molenaarsdiploma. Zijn affiniteit met molens was niet vreemd, want tijdens het gesprek kom naar voren dat Bert uit een molenaarsgeslacht komt. Zijn opa was geboren op de ‘wipmolen bij Ouderkerk aan de IJssel. (Dat klonk mij bekend in de oren, want mijn overgrootvader was ook molenaar, maar dan op de standerdmolen de Olde Kaste in Keijenborg, H.E.).
In de periode 1979 tot 1984 was Bert beroepsmatig verbonden aan korenmolen Rijn en Zon in Utrecht, die in 1977 was herbouwd. Na onenigheid met het bestuur kwam er een eind aan de werkzaamheden. De molenaar was niet vrij om zijn eigen politieke keuze te maken, daar hoef je tegenwoordig niet meer mee aan te komen.
Advertentie
Na de verwoestende brand op 5 april 1973 die de molen in Terwolde in de as legde, was er in Terwolde een molenstichting opgericht die tot herbouw wilde komen en een ambachtelijk functionerende molen wilde realiseren. Bert: “Ik raakte in contact met de stichting via een advertentie, want ze zochten een molenaar die vijftig (!) bakkers kon gaan bedienen, maar de molen moest nog gebouwd worden.”
Bert komt nu echt op stoom: “In de stichting zaten Dokter Van der Molen, de heer Van Rijn, de heer Panhuis en de heer Dick Zweers. Vanwege het vertrek van Dick Zweers naar Amsterdam kreeg ik de voorbereiding tot herbouw op mijn bordje. Ook het maken van de tekeningen was een bijzonder verhaal, want alle onderdelen van de Holtermansmolen uit Deventer lagen inmiddels onder zeil opgeslagen in het weiland tegenover het bedrijf van timmerman Kers aan de Wijkseweg.”
“De Holtermansmolen was een oude oliemolen uit de Zaanstreek en in 1976 gedemonteerd. Ik heb alle houten delen minutieus opgemeten en van daaruit de tekening opgebouwd. Leuke anekdote is nog wel dat ik van de heer Panhuis niet te veel details mocht tekenen, want dat kostte alleen maar geld!”, aldus de oud-molenaar.
Eerste steen
Bert herinnert zich ook goed dat zijn dochter Elske in 1985 de eerste steen heeft gelegd samen met burgemeester Johannes van Blommestein. En dat Molenbouwer Groot Roessink uit Voorst de molen mocht bouwen op basis van de leerlingbouwplaats.
De herbouw van de Terwoldse molen nam in 1989 een vlucht nadat eerst nog de gietijzeren as voor een nieuw exemplaar was gewisseld. “De molen werd uiteindelijk in 1990 geopend en ik was de eerste molenaar op molen De Ooievaar, onbezoldigd wel te verstaan”, benadrukt Bert.
Uiver
Op de vraag hoe de molen aan zijn naam komt, deelt Bert de theorie dat molenaar Dieperink waarschijnlijk de naam heeft bedacht vanwege het feit dat in 1983 de Uiver op Teuge landde. Zo heet dit historisch passagiersvliegtuig Douglas DC-2. Uiver is óók een oude Nederlandse en streekeigen naam voor…ooievaar.
Al met al duurde het zeventien jaar om te komen van de molenbrand in 1973 tot de opening van de herbouwde molen in 1990. Vanaf eind jaren negentig heeft Bert van Rijswijk nog jaren gedraaid op de Sonsbeekse Molen in Arnhem en op de Olster Molen in Olst. Tot slot wil hij ons nog het advies meegeven om zoveel mogelijk te malen op de molen, “want daar zijn ze voor gebouwd!”